Het gekke verhaal achter Cap Moderne

Aan de andere kant van de baai, tegenover Monaco, is er een bijzondere culturele en natuurlijke bezienswaardigheid die nu bekendstaat als Cap Moderne. Dit onconventionele museum bestaat uit Eileen Gray’de villa E-1027 van, Le Corbusier’s Cabanon, de vakantiehuisjes en het bar-restaurant Etoile de Mer (dat in 1984 zijn deuren sloot) — stuk voor stuk legendarische architectonische iconen in een omgeving van buitengewone natuurlijke schoonheid. De verzameling legendarische gebouwen in het hart ervan kreeg een nieuwe naam Cap Moderne toen het in 2015 voor het eerst bezoekers ontving.

De echte ster van de show is E-1027, het huis dat de geniale Ierse ontwerpster Eileen Gray bouwde in de roerige jaren twintig. Van de raadselachtige naam – die is gebaseerd op de positie in het alfabet van de eerste letters van Eileen Gray’s naam (E, 7) en die van haar toenmalige minnaar Jean Badovici (10, 2) – tot de geschiedenis van het huis, dat ontsierd werd door muurschilderingen die Corbusier (naakt) op de muren schilderde, een moord en verwaarlozing, maakt dit tot het meest raadselachtige van de vele modernistische huizen in Frankrijk.

Hier is hij dan, te zien in de campagne van Louis Vuitton voor 2023:

Het verhaal achter het E-1027-huis van Cap Modern

In 2009 werd een chocoladebruine, met leer beklede Dragon-fauteuil van de Ierse meubelontwerpster Eileen Gray bij Christie’s in Parijs verkocht voor $28,3 miljoen, waarmee het record voor 20e-eeuwse decoratieve kunst werd verbroken. Kenners waren zich altijd al bewust van haar enorme, maar enigszins ondergewaardeerde talent, maar deze veiling kroonde Gray officieel – en eindelijk – tot een van de grootheden van het moderne design.

Ze verhuisde in 1902 naar Parijs en maakte naam als pionier in het gebruik van lak, een materiaal dat zo belangrijk was voor de art-decobeweging. In de jaren twintig verwerkte ze, net als haar collega’s, chroom, staal en glas in haar ontwerpen Marcel Breuer en Mies van der Rohe. Maar het is Le Corbusier, haar tijdgenoot en voormalige vriend, met wie Grays geschiedenis aan de Côte d’Azur het meest verweven is.

Gray en haar vriend, een Roemeense criticus Jean Badovici, wilden een liefdesnestje aan het strand aan de Côte d’Azur bouwen, en hier vond Gray de perfecte, afgelegen plek. Van 1926 tot 1929 – zonder ook maar te beseffen dat ze een meesterwerk aan het maken was dat zijn tijd ver vooruit was – hield Gray toezicht op elk detail van de bouw van het huis, inclusief het in toom houden van de muilezels die het bouwmateriaal de heuvels op en af sleepten naar de bouwplaats.

Het huis, gelegen op een glooiende helling die baadt in de mediterrane zon en bezaaid is met dennenbomen, was het toppunt van het modernisme: opgebouwd uit trapsgewijze, hoekige witte vlakken, met ramen van vloer tot plafond, schuifdeuren en open ruimtes die optimaal gebruik maken van de zee en de lucht. Het is een wonder van elegantie en eenvoud, met haakse daken en muren van wit beton – het soort huis dat we inmiddels misschien wel eens eerder hebben gezien, maar waar in 1929 niemand anders dan Gray van had kunnen dromen.

Ze noemde het E-1027, een cijfercode: E voor Eileen, IO voor de J van Jean, 2 voor de B van Badovici en 7 voor de G van Gray, bedacht als eerbetoon aan hun met elkaar verweven levens.

Het is een steile afgrond langs olijfbomen en rozemarijnstruiken naar de kliffen beneden. Gray richtte het in met haar eigen ontwerpen en voegde daar ingenieuze details aan toe, zoals een zwembad met zwarte tegels dat ze met zand vulde en waar ze tijdens het cocktailuurtje lekker kon ontspannen.

Druk op Enter Charles-Édouard Jeanneret (bekend als Le Corbusier), die Badovici en Gray vaak bezocht in hun idyllische huis aan zee. Of hij zich nu wel of niet bedreigd voelde door haar talent, de meeste deskundigen zijn het erover eens dat Le Corbusier geobsedeerd was door Gray en haar triomfantelijke E-1027.

Hij was zelfs zo jaloers dat Le Corbusier in 1938, nadat de biseksuele Gray het uitgemaakt had met Badovici en weer van vrouwen ging houden, het op zich nam om de binnenmuren te beschilderen – sommigen zeggen: te bevuilen – met acht opzichtige muurschilderingen vol suggestieve lesbische beelden. Om de belediging nog erger te maken, nam hij foto’s van zichzelf terwijl hij dat deed, met niets anders aan dan zijn kenmerkende bril. Toen ze hoorde over deze brutale daad van minachting, was Gray geschokt en zwoer ze nooit meer terug te komen.

Maar Le Corbusier bleef langskomen. In 1951 sprak Le Corbusier met de eigenaren van café L’Etoile de Mer (op het perceel naast E-1027) af om een strandhut te bouwen die aan hun restaurant vastzat.

Al snel bouwde hij ernaast een superefficiënt gastenverblijf. Op E-1027 veranderde het drama in een tragedie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog plunderden nazi-soldaten het huis en gebruikten het als schietschijf; in 1996 werd de morfineverslaafde eigenaar daar vermoord. Het huis werd verlaten en aan zijn lot overgelaten, vervallen door gebrek aan onderhoud, in beslag genomen en beschadigd door krakers, junkies en zwervers.

Uiteindelijk kwam er in 2000 een groep bezorgde natuurbeschermers en de lokale monumentencommissie in actie om een van de meest bijzondere architectonische schatten van het land te redden van de sloopkogel.

Het verhaal achter Cabanon le Corbusier

Wat je theorie ook is over de rol die Le Corbusier heeft gespeeld in het feit dat Eileen Gray decennialang in de vergetelheid is geraakt, zijn kleine Cabanon is geniaal: een meesterwerk van stijl en onderhoudsgemak, genesteld tussen de citrusbomen alsof het huis en de bomen bij de wortels met elkaar versmolten zijn.

Corbu vond dat een huis een ‘machine om in te wonen’ moest zijn, en dit huis is een toonbeeld van efficiëntie: de slaapkamer, de eettafel, de stoelen die ook dienst doen als opbergkisten, de badkamer en de kasten hebben allemaal hun eigen plekje of verdwijnen in de muren van deze piepkleine, houten ruimte.

Overal zie je kubistisch aandoende, felblauwe, elektrisch groene en gele muurschilderingen die Corbu zo graag maakte – de architect die zich in een ander medium het meest thuis voelde. Het miniatuurrestaurantje dat via een deur met het huis is verbonden, is chic, en elke hoek van de ruimte – van de afgeronde bar vol vintage karaffen en beschilderd met vissen, tot het kleine tafeltje in de hoek – heeft die mooie patina van gebruik en stijl.

Le Corbusier bracht heel wat rustige vakanties door in Le Cabanon, en elke keer als hij de trap afliep om in de golven te springen, of weer omhoog om verder te schilderen, kwam hij langs E-1027, op een paar armlengtes afstand. Je vraagt je af wat zijn herinneringen aan die plek waren, of aan Eileen Gray, of dat hij er überhaupt wel aan dacht. Er wordt gezegd dat Le Corbusier het werk van zijn voormalige buurvrouw oprecht bewonderde, maar het is moeilijk voor te stellen wat hem bezielde om de muren van een villa toe te eigenen die niet van hem was.

Sommigen hebben gezegd dat Corbu later misschien met de eer is gaan strijken voor een deel van Grays ontwerp. Lanie Goodman windt er geen doekjes om. “Corbu’s muurschilderingen zijn zonder twijfel een daad van sabotage, of hij zich er nu bewust van was of niet,’ zegt ze. ”Als Grays voormalige vriend en mentor was hij zeker niet erg begaan met haar succes.“

Hij was haar zeker wat dank verschuldigd omdat ze hem überhaupt naar dit weelderige hoekje van de Rivièra had gebracht, in ieder geval zolang hij nog leefde. In augustus 1965 verdronk hij tijdens het zwemmen in het water aan de voet van de heuvel, op het strand net onder Le Cabanon en E-1027.

Videorondleiding door Cap Moderne

Bezoekersinformatie voor Cap Moderne

Wil je meer? Hier is een lijst met beroemde villa’s, de beroemdheden die er eigenaar van waren, en de gekke dingen die er gebeurden.