Villa Ephrussi de Rothschild in Cap Ferrat

Beelden uit La Belle Époque (1871-1914) aan de Franse Rivièra roepen het beeld op van een sprookjesachtig gouden tijdperk vol plezier en verwennerij. Het was een tijd van pure fantasie; het soort dingen waar kleine meisjes van dromen — kastelen, paleisachtige huizen, baljurken en glazen muiltjes.

De barones

Barones Charlotte Béatrice Ephrussi de Rothschild werd (in 1864) als steenrijk geboren — als dochter van de Rothschild-familie, die al generaties lang banken sticht. Ze kwam al vanaf jonge leeftijd in aanraking met luxegoederen en prachtige kunstwerken en had, net als haar ouders, een passie voor het verzamelen van mooie dingen.

Toen ze 19 was, werd ze gedwongen te trouwen met Maurice Ephrussi, die 15 jaar ouder was dan zij. De Ephrussi’s waren een Russisch-joodse familie die een fortuin vergaarde door de graandistributie in handen te hebben, daarna nog meer geld verdiende met olie en later een bankketen oprichtte met de naam Ephrussi & Co. Dat was een slimme zet voor haar vader om zijn verfijnde maar nog maagdelijke dochter aan hen uit te huwelijken.

Het was geen verrassing dat het huwelijk voor Béatrice al snel misliep. Maurice was een man met een zwak karakter en een ontrouwe echtgenoot. Niet lang na hun huwelijk kwam ze erachter dat hij haar een ernstige seksueel overdraagbare aandoening had bezorgd, waardoor ze geen kinderen zou kunnen krijgen.

In 1902, Théodore Reinach (die ook bij de familie Ephrussi in de familie kwam) begon met de bouw van een villa in Beaulieu-sur-Mer. Op bezoek bij zijn Villa Kerylos (dat nu ook te bezoeken is), werd Béatrice helemaal verliefd op de omgeving.

Ook Maurice voelde zich aangetrokken tot Zuid-Frankrijk, vanwege het Casino van Monte Carlo, en hij en Béatrice bleven wonen in een belastingvrij gebied Monaco. Hij was een dwangmatige gokker (zowel aan de kaarttafel als bij paardenraces) en tegen 1904 had hij ze in een enorme schuldenlast gestort, die opliep tot maar liefst 12 miljoen goudfrank (wat vandaag de dag neerkomt op €30 miljoen).

Omdat hij zich zorgen maakte over de financiële toekomst van de familie en niet wilde dat de naam Rothschild in verband zou worden gebracht met Maurice of zijn steeds grotere schulden, stemde Béatrice’s vader er uiteindelijk mee in om hem voor de rechter te dagen om de echtscheiding aan te vragen. Ze wonnen de zaak en in juni 1904, na 21 jaar huwelijk, werd hun scheiding officieel uitgesproken en was hun liefdeloze huwelijk eindelijk voorbij.

De villa

Béatrice’s vader stierf in 1905 (gelukkig pas na haar scheiding) en ze erfde een deel van zijn enorme fortuin. Datzelfde jaar, toen ze inmiddels 40 was, besloot ze dat ze een frisse start wilde maken en een onafhankelijk nieuw leven wilde leiden, en dat de manier om dat te doen was door haar droomhuis te bouwen in Cap Ferrat.

Toen ze dit terrein van 17 acre (69.000 m²) voor het eerst ontdekte,²) stuk grond op Cap Ferrat, was ze meteen onder de indruk van de schoonheid van de omgeving. Destijds was het terrein nogal ontoegankelijk; het was niet veel meer dan een kaal, rotsachtig gebied waar een muilezelpad doorheen liep. Toen ze hoorde dat het perceel te koop stond en dat de De Belgische koning, Leopold II, was er ook in geïnteresseerd; ze kocht het zonder aarzelen en begon met de bouw van een luxe villa in wat later bekend werd als de Goût Rothschild stijl.

Het project, met onder andere prachtige tuinen, duurde zeven jaar (1905 tot 1912) om af te ronden. Béatrice was vooral heel kieskeurig als het op de keuze van een architect aankwam. Ze wees de ontwerpen van zo’n twaalf vooraanstaande architecten af, waaronder de plannen van Claude Girault (architect van het Petit Palais) en Henri-Paul Nénot (winnaar van de Grand Prix de Rome en ontwerper van de nieuwe Sorbonne). Architect Jacques-Marcel Auburtin kreeg uiteindelijk de opdracht om de villa te ontwerpen, nadat hij nauwgezet aan alle eisen van Béatrice had voldaan. Hij werd daarbij bijgestaan door Aaron Messiah, een architect uit Nice die later nog verschillende villa’s voor de aristocratie zou bouwen.

Villa Ile-de-France (zoals het toen heette) is een mengeling van marmer uit Verona, meubels in Lodewijk XV-stijl en duizenden en duizenden terrines uit Sèvres.

Béatrice was zo’n goede klant dat verkopers bereid waren hun kunst en meubels op treinen te laden en hun winkels naar haar toe te brengen. Ze richtte haar villa direct bij het Gare de Beaulieu in; er kwam een trein uit Parijs aan, volgeladen met meubels en kunstwerken, en Béatrice koos de kunstwerken die ze voor haar villa wilde hebben gewoon op het perron van het station uit! Veel van de kunst en meubels die niet voor deze villa werden uitgekozen, kwamen in plaats daarvan in haar villa in Monaco terecht.

Béatrice was dol op kunst en gebruikte haar fortuin om de wereld rond te reizen en een collectie schilderijen aan te leggen, waaronder werken van oude meesters, maar ook beeldhouwwerken, zeldzaam porselein en antieke meubels. Ze vond het heerlijk om de villa te vullen met haar steeds groter wordende kunstcollecties. Ze richtte ook haar eigen privédierentuin op met exotische vogels en dieren, zoals flamingo’s, papegaaien, apen, mangoesten, antilopen en gazellen. Ze maakte er een ontmoetingsplaats van voor allerlei soorten kunst: literaire feestjes, muziek, bijeenkomsten van kunstverzamelaars en boeiende gesprekken.

De tuinen

De villa staat vooral bekend om zijn negen thematuinen en om het rozen- en plantenfestival dat elk jaar in mei plaatsvindt. Béatrice schakelde de hulp in van verschillende gerenommeerde ontwerpers, waaronder Harold Peto en Achille Duchêne — landschapsarchitecten die destijds in Europa en de Verenigde Staten erg gewaardeerd werden.

De plek die voor de villa was uitgekozen, leende zich niet bepaald goed voor het aanleggen van een tuin. Het was dan ook een hele prestatie om een park aan te leggen op een rotsachtige uitloper die begroeid was met bomen en blootstond aan harde wind. Béatrice liet de grond met dynamiet opblazen en er werden grote hoeveelheden aarde aangevoerd om het oppervlak weer vlak te maken. Voor deze grootschalige egalisatiewerkzaamheden werden honderden Italiaanse arbeiders ingehuurd. Het was geen zeldzaamheid om haar medewerkers te zien verstopt in piramides van groen karton, die cipressen moesten voorstellen, of terwijl ze lange stroken zilver-, grijs- en groene stof heen en weer bewogen in een poging de exacte locatie van de vijvers, opritten en bloembedden te bepalen…

Béatrice liet zich door haar reizen inspireren om negen unieke tuinen aan te leggen rond internationale thema’s. Spaans, Florentijns of Japans… de tuin van de Muzen, de Lapidariumtuin, de rozentuin… Onberispelijke wandelpaden, klassieke beelden, palmbomen en zeldzame bloemengeuren omringen dit paradijs. Net als in haar tijd komt de beroemde “muzikale fontein” nog steeds elke twintig minuten in actie, terwijl er muziek van Mozart klinkt.

De ontheiliging

Béatrice maakte van de villa haar winterverblijf en kwam hier zo’n tien jaar lang regelmatig, waarbij ze haar tijd verdeelde tussen Parijs, Monaco en Deauville. Ze was geboren in de Hotel Talleyrand in Parijs Ze werd geboren op 14 september 1864 en stierf op 7 april 1934 in Davos, Zwitserland, aan tuberculose. Bij haar overlijden schonk de barones het landgoed en de bijbehorende collecties aan de Academie voor Schone Kunsten indeling van de Institut de France en het is nu open voor het publiek.

Het is echt gruwelijk, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte Frankrijk (onder het bewind van de collaborerende Vichy-regering) mee aan de systematische plundering en ontmanteling van haar villa en collecties. Tijdens de oorlog werd Cap Ferrat door de bewoners verlaten en werd het gebied bezaaid met mijnen en geplunderd. De villa stond twee jaar lang leeg en de tuinen waren verwaarloosd.

Wedergeboorte & Schande

Na de oorlog, de de door mannen gedomineerde Academie voor Schone Kunsten aangenomen Louis Marchand om aan de ernstig verwaarloosde tuinen te werken en ze weer in hun vooroorlogse pracht te herstellen. Het gebouw werd opgeknapt en er werd een nieuw kleurenschema gekozen voor de gevels: terwijl Béatrice voor okergeel had gekozen, schilderde de Academie de villa roze. Béatrice was een vrouw die wist wat ze wilde en elk detail van de villa zorgvuldig uitkoos, waardoor dit een verrassende zet was.

In een al even schokkende (lees: ontzettend seksistische) zet werd de villa hernoemd van de door Béatrice gekozen naam ‘Ile de France’ naar ‘Villa Ephrussi de ’Rothschild“. De naam van Beatrice” vreselijke ex-man werd voor die van haar gezet, waardoor hun geschiedenis in de ogen van het publiek voor altijd met elkaar verweven raakte en hij ten onrechte de eer kreeg voor een villa waar hij helemaal niets mee te maken had — sterker nog, hij had er nog nooit een voet binnengezet! Dit zou Béatrice, die feministe was en haar hele leven met seksisme te maken had, vast walgelijk hebben gevonden. We blijven hopen dat de Academie ‘Ephrussi’ in de nabije toekomst uit de naam zal schrappen.

Tegenwoordig staan de villa en een groot deel van de tuinen er nog steeds (hoewel een groot deel van het land is verkocht) en dankzij Béatrice is dit landgoed een belangrijke toeristische trekpleister en een geldmachine voor de Franse Rivièra. Het is niet in al te beste staat, maar toch de moeite waard om te bezoeken om de tuinen en de bewaard gebleven schatten die de barones heeft verzameld te bekijken.

Evenementen om naar toe te gaan

Er worden veel evenementen in de villa georganiseerd. Bekijk dit bericht en onze evenementenkalender voor updates.

Zomeravondcocktailfeestjes: ‘Nocturnes de la Villa’

In juli en augustus is de Villa Ephrussi de Rothschild op sommige avonden open, zodat je de villa en de tuinen kunt ontdekken tijdens avondevenementen die de magie van de gouden dagen van de Rivièra weer tot leven brengen. Live muziek, fonteinen, een bar en kaarsen verspreid over de tuinen zorgen voor de perfecte sfeer voor een romantisch en glamoureus bezoek aan de villa. Het terras en de waterpartijen van de Jardin à la Française (tuin in Franse stijl) worden verlicht door honderden kaarsen.

Het seizoen loopt op vaste avonden in juli en augustus, en het programma verandert elk jaar. Het draait om muziek in allerlei vormen, van Latijns-Amerikaanse muziek tot jazz en opera, uitgevoerd door artiesten met een eveneens internationale achtergrond. Sommige avonden worden begeleid door poëzievoordrachten, andere door circusvoorstellingen en dansrecitals. De actuele data en het volledige programma vind je hier.

Met de spectaculaire tuinen van Villa Ephrussi de Rothschild als decor en het gevarieerde culinaire aanbod, zoals het dinerarrangement in het restaurant ter plaatse voor € 105 en de “Panier Fraîcheur”-picknick op het grasveld voor € 60, is deze concertreeks een ware traktatie voor de zintuigen.  

De standaard toegangsprijs is € 35 per persoon en € 80 voor een gezin van vier. Reserveren is verplicht. Elk concert begint om 20.00 uur en duurt tot middernacht.

Avondconcerten & etentjes

Van december tot maart opent Villa Rothschild na 18.00 uur haar deuren voor af en toe een concert of een diner. Deze onvergetelijke avonden bestaan uit intieme concerten, verlichte tuinen en champagne. Na de concerten kun je kiezen voor een diner bij kaarslicht met uitzicht op de baai van Villefranche. Zie tijden, details en kaartjes kun je hier kopen.

Bezoekinformatie

De villa (inclusief de tuinen) is te bezoeken en zeker een omweg waard. Er is ook een theesalon/restaurant in wat vroeger als eetkamer diende. Je kunt er genieten van een heerlijk hapje in deze rustige oase met een onbelemmerd uitzicht op de baai van Villefranche. Tijdens de lunch serveert de theesalon lichte maaltijden (salades, quiches of de dagschotel).

Website: Officiële website van Villa Ephrussi de Rothschild

In de buurt: Als je er een dagje uit van wilt maken, kun je ook overwegen om naar de Griekse Villa Kerylos , wat een fijne wandeling langs de kust is in Beaulieu, met een prachtig uitzicht.

Wil je meer? Hier is een lijst met beroemde villa’s, de beroemdheden die er eigenaar van waren, en de gekke dingen die er gebeurden.