Iets meer dan een eeuw geleden was een van de grootste beroemdheden ter wereld een charmante en mooie dievegge die het op de rijken aan de Franse Rivièra had gemunt. Haar arrestatie zorgde wereldwijd voor veel opschudding.
Voor een juwelendief en oplichter moet de sfeer aan de Franse Rivièra in die tijd onweerstaanbaar zijn geweest, vol met rijke slachtoffers die aangetrokken werden door de populariteit van de streek bij koninklijke families en de nabijgelegen Casino van Monte Carlo.
De gravin was een meester in vermommingen en misleiding, en ze veranderde vaak van uiterlijk en identiteit om niet ontdekt te worden. Ze ging regelmatig naar chique feesten en evenementen aan de Franse Rivièra, waar ze zich onder de rijken en beroemden mengde. Zodra ze het vertrouwen van haar slachtoffers had gewonnen, stal ze hun kostbaarheden, zoals sieraden, contant geld en andere waardevolle spullen, vaak zonder dat ze het doorhadden totdat het al te laat was.
Naar verluidt had ze de leiding over een bende dieven die zich eveneens voordoen als belangrijke figuren, zoals een Italiaanse diplomaat of de zoon van een rijke reder. Als ze in een hotel verbleef of op een stoomschip reisde, hield ze medereizigers in de gaten en schatte ze in hoe waardevol ze als doelwit waren – bij een huiszoeking in haar appartement in Parijs na haar arrestatie werd een notitieboekje gevonden waarin ze haar beoordelingen had vastgelegd.
De gravin werd door iedereen die haar kende enorm bewonderd en gerespecteerd. Ze stond bekend om haar schoonheid, intelligentie en humor, en veel mensen voelden zich aangetrokken tot haar charismatische persoonlijkheid.
Al twee decennia lang richtte de Comtesse de Monteil zich op rijke mensen aan de Franse Rivièra, waarbij ze sieraden, contant geld en andere waardevolle spullen zoals schilderijen en antiek stal.
Wat haar prestaties extra indrukwekkend maakt, is dat de Franse adel in die tijd een heel gesloten kring was. De pseudo-gravin liep het risico zichzelf te verraden, alleen al doordat ze een bepaalde naam niet goed wist uit te spreken.
In 1892 was de gravin van Monteil onder de aandacht van de Franse politie gekomen vanwege vier jaar aan vreemd toevallige diefstallen in hotels waar ze te gast was. Toch bleef deze stijlvolle oplichtster nog zestien jaar lang in het Middellandse Zeegebied actief, totdat ze werd gearresteerd.
In de vroege uurtjes brak ze in bij de hotelkamer van haar slachtoffer, stak hun kostbaarheden in haar zak en glipte er vervolgens weer uit, zonder dat iemand iets merkte. Tijdens het proces werd geen van de juwelen in haar bezit als gestolen geïdentificeerd, wat erop wijst dat zij en haar netwerk van dieven samenwerkten met ondergrondse juweliers die de gestolen goederen kochten of de edelstenen in nieuwe monturen zetten, zodat de eigenaren ze niet meer herkenden.
Een van de beroemdste overvallen van de gravin vond plaats tijdens een feestje in Monaco, waar ze erin slaagde een ketting ter waarde van meer dan een miljoen dollar te stelen. Ze stal ook een flink bedrag van een rijke zakenman in een casino in Nice, en een heel waardevol schilderij van een verzamelaar in Cannes.
Kranten benadrukten haar lef en durf, zoals toen ze dezelfde Zwitserse bankier drie keer beroofde. De derde keer werd hij wakker en sloeg alarm, maar ze sprintte terug naar haar kamer, waar ze deed alsof ze sliep en nooit verdacht werd.
Een andere keer beschuldigde een hotel haar en een medeplichtige van diefstal; het duo vocht de beschuldiging aan voor de rechter en won een smaadzaak tegen het hotel. Hoewel ze een crimineel was die de rijken oplichtte, werd ze ook afgeschilderd als een vrouw van het volk. Le Petit Parisien merkte op dat haar dienstmeisje haar aardig vond en respecteerde, en dat ze gul was met fooien.
Na jarenlang speurwerk stond de Franse politie op het punt om de zogenaamde Comtesse de Monteil op heterdaad te betrappen. In de vroege ochtenduren van 8 maart 1908 was de beroemde Promenade des Anglais in Nice, die overdag altijd zo druk is, helemaal stil. Dat gold ook voor de gangen van Hôtel Impérial in Nice. In een luxe gang bewoog een vrouw in het zwart zich geruisloos voort in schoenen met vilten zolen, terwijl ze opging in de schaduwen. Ze droeg een zwarte sluier die haar gelaatstrekken verhulde, en had een setje zilveren inbraakgereedschap bij zich. Maar deze keer werd ze achtervolgd door de politie, die haar tijdens haar vlucht te pakken kreeg en hebben haar gearresteerd aan de oevers van de Baai van de Engelen.
De arrestatie van de gravin van Monteil was meteen een mediasensatie en haalde de internationale krantenkoppen. In de berichten werd haar schoonheid en sluwheid benadrukt, en ze kreeg bijnamen als “De hotelmuis” en “De koningin van de dieven”. In de uitgebreide berichtgeving over de hele wereld werd uitgebreid ingegaan op haar weelderige kanten avondjurken en dure koffers.
Na haar arrestatie werd de gravin in de media een soort volksheldin. De inkomensongelijkheid in het Frankrijk van rond de eeuwwisseling heeft haar imago misschien wel beïnvloed. “Het lijkt wel alsof elke keer als de samenleving in een economische crisis zit en alles in beweging is, de inbreker ineens zo’n iconische, glamoureuze schurk wordt,” zegt historica Eloise Moss. “Ik denk dat het fungeert als een heel belangrijk politiek commentaar, een uiting van ontevredenheid over economische ongelijkheid, en ook als een manier om je in te leven in een andere, meer verboden, avontuurlijke levensstijl.”
Het verhaal van de gravin van Monteil haalde het nieuws als een waarschuwend verhaal over de gevaren van het vertrouwen in vreemden, vooral als die charmant en charismatisch overkomen. Het was een schunnig verhaal dat de hebzucht en de uitspattingen van de rijke elite aan de Franse Rivièra in die tijd aan het licht bracht. Het was schokkend dat ze bereid waren hun waakzaamheid te laten varen tegenover zo’n bekwame en sluwe dief.
De glamour van de Côte d’Azur stond in schril contrast met de plek waar de toekomstige koningin van de dieven, geboren als Amélie Condemine, opgroeide. Haar vader was slager in het plattelandsstadje Mâcon, in de regio Saône-et-Loire in Midden-Frankrijk, die vooral bekend staat om zijn wijngaarden. Op haar 18e trouwde ze met Ulysses Portal, een wijnhandelaar die 14 jaar ouder was dan zij, en het stel verhuisde naar Parijs.
Er is weinig bekend over deze periode in haar leven, maar volgens de pers ging het stel na tien jaar huwelijk uit elkaar en verhuisde ze naar de Verenigde Staten. De enige aanwijzingen over wat ze daar deed, zijn foto’s die de politie later tussen haar spullen vond. Daarop was ze te zien in het gezelschap van de New Yorkse elite – en zelfs hoog in de lucht in een heteluchtballon – volgens nieuwsberichten.
In 1888 keerde ze terug naar Frankrijk, waar ze zich de gravin van Monteil noemde, en begon ze aan haar twintig jaar durende misdaadreeks. Uiteindelijk raakte haar geluk echter op en werd ze gearresteerd en veroordeeld tot tien jaar dwangarbeid voor haar misdaden. Ze ging in beroep tegen de uitspraak, maar haar verzoek werd afgewezen.
De pseudo-gravin heeft haar misdaden nooit bekend en bleef tijdens haar hele proces volhouden dat haar juwelen en geld cadeaus waren van onder andere een Spaanse grootgrondbezitter en een Egyptische pasja.
Nadat ze was veroordeeld en haar straf had uitgezeten, verdween ze uit de publieke belangstelling en keerde ze terug naar de schaduw. Hoewel uit documenten blijkt dat ze in 1918 uit de gevangenis werd vrijgelaten, is haar lot onbekend…
