De beroemde 'dievenkoningin' van de Franse Rivièra

Iets meer dan een eeuw geleden was een van de grootste beroemdheden ter wereld een charmante en knappe dief die het gemunt had op de rijken aan de Franse Rivièra. Haar arrestatie veroorzaakte een wereldwijde sensatie.

Voor een juwelendief en oplichter zou de sfeer van de Franse Rivièra destijds onweerstaanbaar zijn geweest, vol rijke namen, aangetrokken door de populariteit van het gebied bij de koninklijke familie en de nabijgelegen Casino van Monte Carlo.

De Comtesse was een meester in vermomming en bedrog, en ze veranderde vaak haar uiterlijk en identiteit om detectie te voorkomen. Ze woonde regelmatig weelderige feesten en evenementen bij aan de Franse Rivièra, waar ze zich onder de rijken en beroemdheden mengde. Zodra ze het vertrouwen van haar slachtoffers had gewonnen, stal ze hun waardevolle spullen, waaronder sieraden, contant geld en andere waardevolle spullen, vaak zonder dat ze het beseften totdat het te laat was.

Naar verluidt had ze de leiding over een groep dieven die zich voordeden als een Italiaanse diplomaat of de zoon van een rijke reder. Tijdens haar verblijf in een hotel of een reis op een stoomschip observeerde ze medereizigers en berekende ze hun waarde als doelwit. Een notitieboekje met haar schattingen werd na haar arrestatie gevonden bij een huiszoeking in haar appartement in Parijs.

De Comtesse werd alom bewonderd en gerespecteerd door degenen die haar kenden. Ze stond bekend om haar schoonheid, intelligentie en humor, en veel mensen voelden zich aangetrokken tot haar charismatische persoonlijkheid.

Twintig jaar lang had de Comtesse de Monteil het gemunt op rijke individuen aan de Franse Rivièra, waarbij ze sieraden, contant geld en andere waardevolle spullen zoals schilderijen en antiek hadden gestolen.

Wat haar heldendaden extra indrukwekkend maakt, is dat de Franse adel destijds een zeer gesloten samenleving was. De pseudo-comtesse riskeerde zichzelf te verraden, alleen maar omdat ze niet wist hoe ze een bepaalde naam correct moest uitspreken.

In 1892 kwam de gravin van Monteil onder de aandacht van de Franse politie dankzij vier jaar aan vreemd toevallige diefstallen in hotels waar ze te gast was. Desondanks bleef deze stijlvolle oplichtster nog zestien jaar actief rond de Middellandse Zee voordat ze werd gearresteerd.

In de kleine uurtjes van de ochtend brak ze in de hotelkamer van haar doelwit in, stopte hun waardevolle spullen in haar zak en glipte vervolgens weer naar buiten, geheel onopgemerkt. Tijdens het proces werd geen van de juwelen in haar bezit geïdentificeerd als gestolen, wat erop wijst dat zij en haar netwerk van dieven samenwerkten met ondergrondse juweliers die de gestolen goederen zouden kopen of de edelstenen in een nieuwe omgeving zouden plaatsen die onherkenbaar was voor hun eigenaren.

Een van de beroemdste overvallen van de Comtesse vond plaats op een feest in Monaco, waar ze erin slaagde een ketting ter waarde van meer dan een miljoen dollar te stelen. Ze stal ook een grote som geld van een rijke zakenman in een casino in Nice, en een zeer waardevol schilderij van een verzamelaar in Cannes.

Kranten benadrukten haar lef en durf, zoals toen ze drie keer dezelfde Zwitserse bankier beroofde. De derde keer werd hij wakker en sloeg alarm, maar ze rende terug naar haar kamer, waar ze deed alsof ze sliep en nooit verdacht werd.

Bij een andere gelegenheid beschuldigde een hotel haar en een medeplichtige van diefstal; het paar vocht de beschuldiging voor de rechtbank aan en won een aanklacht wegens smaad tegen het hotel. Hoewel ze een crimineel was die de rijken oplichtte, werd ze ook afgeschilderd als een vrouw van het volk. Le Petit Parisien merkte op dat haar dienstmeisje haar aardig vond en respecteerde, en dat ze een genereuze fooi gaf.

Na een jarenlange achtervolging stond de Franse politie op het punt de zogenaamde Comtesse de Monteil op heterdaad te betrappen. In de vroege ochtenduren van 8 maart 1908 was het overdag druk op de beroemde Promenade des Anglais van Nice. Dat gold ook voor de gangen van Het Hôtel Impérial van Nice. Door een zachte gang liep een vrouw in het zwart geruisloos op schoenen met vilten zolen, opgaand in de schaduwen. Ze droeg een zwarte sluier die haar gelaatstrekken verhulde, en had een stel zilveren slotjes bij zich. Maar deze keer werd ze gevolgd door de politie, die haar betrapte toen ze ontsnapte arresteerde haar aan de oevers van de Bay of Angels.

De verovering van de gravin van Monteil was meteen een mediasensatie en haalde de internationale krantenkoppen. Verslagen benadrukten haar schoonheid en sluwheid en noemden haar 'De Hotelmuis' en 'Koningin der Dieven'. Wereldwijd werd uitgebreid verslag gedaan van haar weelderige kanten avondjurken en dure bagage.

Na haar arrestatie werd de gravin een soort volksheld in de media. De inkomensongelijkheid in het Frankrijk van rond de eeuwwisseling kan haar imago hebben gekleurd. “Het lijkt alsof elke keer dat de samenleving zich in een staat van economische crisis en verandering bevindt, de inbreker plotseling een iconisch, glamoureus schurkenfiguur wordt”, zegt historicus Eloise Moss. “Ik denk dat het fungeert als een heel belangrijk politiek commentaar, een ontevredenheid over de economische ongelijkheid, en ook een manier om jezelf een andere, meer illegale, avontuurlijke levensstijl voor te stellen.”

Het verhaal van de Comtesse de Monteil verspreidde zich via het nieuws als een waarschuwend verhaal over de gevaren van het vertrouwen van vreemden, vooral degenen die charmant en charismatisch overkomen. Het was een wellustig verhaal dat de hebzucht en overdaad van de rijke elite aan de Franse Rivièra in die tijd belichtte. Het was schokkend dat ze bereid waren hun waakzaamheid te laten verslappen tegenover zo’n bekwame en sluwe dief.

De glamour van de Côte d'Azur was een wereld van verschil met de plek waar de toekomstige dievenkoningin, geboren als Amélie Condemine, opgroeide. Haar vader was slager in het plattelandsstadje Mâcon, in de regio Saône-et-Loire in Midden-Frankrijk, die vooral bekendstaat om zijn wijngaarden. Op 18-jarige leeftijd trouwde ze met Ulysses Portal, een wijnhandelaar die 14 jaar ouder was dan zij, en het stel verhuisde naar Parijs.

Er is weinig bekend over deze periode in haar leven, maar de pers meldde dat het stel na tien jaar huwelijk uit elkaar ging en dat ze naar de Verenigde Staten verhuisde. De enige aanwijzingen voor haar activiteiten daar zijn foto's die de politie later tussen haar bezittingen vond. Volgens nieuwsberichten toonden ze haar in het gezelschap van de elite van New York – en zelfs in een luchtballon.

In 1888 keerde ze terug naar Frankrijk, noemde zichzelf de Comtesse de Monteil en begon aan haar twintig jaar durende misdaadgolf. Haar geluk hield echter op en ze werd gearresteerd en veroordeeld tot tien jaar dwangarbeid voor haar misdaden. Ze ging in beroep tegen de beslissing, maar haar verzoek werd afgewezen.

De pseudo-comtesse heeft haar misdaden nooit bekend. Tijdens haar proces bleef ze volhouden dat haar juwelen en geld geschenken waren van onder andere een Spaanse edelman en een Egyptische pasja.

Nadat ze veroordeeld was, verdween ze uit het publieke bewustzijn en keerde ze terug naar de schaduw. Hoewel gegevens bevestigen dat ze in 1918 uit de gevangenis werd vrijgelaten, is haar lot onbekend...